“Mən sadəcə öz işimi görürəm” - ilk baxışda təvazökar və peşəkar səslənən bu ifadə, əslində, müasir əmək bazarında bir çox güclü mütəxəssisin qarşısında görünməz maneəyə çevrilə bilər.

İşini yüksək səviyyədə yerinə yetirmək, məsuliyyətli olmaq, nəticə əldə etmək və peşəkarlığını davamlı inkişaf etdirmək, əlbəttə, karyera uğurunun əsasını təşkil edir. Lakin müasir dünyada yalnız yaxşı işləmək kifayət etmir. Etdiyiniz işin görünməsi, düzgün insanlara çatması və yaratdığınız dəyərin tanınması da vacibdir.
Burada söhbət özünü reklam etməkdən və ya süni şəkildə diqqət çəkməkdən getmir. Söhbət peşəkar görünürlükdən gedir.

Güclü mütəxəssisin paradoksu

Maraqlı bir paradoks var: insan nə qədər peşəkar, məsuliyyətli və işinə fokuslanmışdırsa, bəzən bir o qədər az görünür. Belə mütəxəssislər adətən nəticəyə diqqət yetirirlər. Onlar çox danışmaqdansa işləməyi, gördükləri iş haqqında danışmaqdansa yeni nəticə əldə etməyi üstün tuturlar. Onların düşüncəsi sadədir: “Əsas odur ki, işimi yaxşı görüm. Onsuz da nəticə görünəcək.” Amma real iş mühitində nəticələr həmişə öz-özünə görünmür.
Komanda sizin hansı yükü üzərinizə götürdüyünüzü görmür. Peşəkar çevrə sizin hansı layihələrdə iştirak etdiyinizdən xəbərsiz olur. Nəticədə insanın real peşəkarlığı ilə onun haqqında formalaşmış təsəvvür arasında ciddi fərq yaranır.

Görünməzliyin əsas səbəbləri

Güclü mütəxəssislərin görünməz qalmasının bir neçə səbəbi var.
1. Nəticənin öz-özünə danışacağını düşünmək
Bir çox insan hesab edir ki, yaxşı iş mütləq diqqət çəkəcək. Lakin təşkilatlarda yüzlərlə proses paralel şəkildə həyata keçirilir. Rəhbər və həmkarlar bütün nəticələri eyni səviyyədə görə bilməzlər. Əgər siz mürəkkəb layihəni uğurla həyata keçirmisinizsə, lakin bu prosesdə hansı problemləri həll etdiyinizi və hansı nəticələr əldə etdiyinizi heç kimə göstərməmisinizsə, sizin əməyiniz olduğundan daha az əhəmiyyətli görünə bilər.
2. Özünü təqdim etməyi “özünüreklam” hesab etmək
Peşəkar görünürlük ilə özünüreklam arasında mühüm fərq var. Özünüreklam - insanın özünü həddindən artıq ön plana çıxarmasıdır. Peşəkar görünürlük isə gördüyünüz işin, yaratdığınız dəyərin və təcrübənizin düzgün şəkildə nümayiş etdirilməsidir.
Məsələn, “Mən bu layihədə əla nəticə göstərdim” demək başqa, “Layihənin kommunikasiya strategiyasını hazırladıq, nəticədə auditoriyanın məlumatlılığında əhəmiyyətli artım əldə edildi” demək başqadır. İkinci halda diqqət insanın özündən çox nəticəyə yönəlir.

Görünməzliyin qiyməti nədir?

Peşəkar görünməzliyin qiyməti yalnız diqqətdən kənarda qalmaq deyil. Bu vəziyyət karyera imkanlarına da təsir edə bilər. Görünməyən mütəxəssis:
daha az tanınır;
yeni layihələrə daha az dəvət oluna bilər;
rəhbərlik tərəfindən potensialı tam qiymətləndirilməyə bilər;
peşəkar əlaqələrini daha yavaş inkişaf etdirə bilər;
yeni vəzifələr üçün namizəd olarkən daha az tanına bilər;
əldə etdiyi nəticələrin real dəyərini nümayiş etdirməkdə çətinlik çəkə bilər.

Ən təhlükəli məqam isə insanın müəyyən müddətdən sonra öz görünməzliyini normal qəbul etməsidir. O, daha çox işləyir, daha çox məsuliyyət götürür, lakin peşəkar mövqeyi eyni qalır.

Görünür olmaq üçün mütləq çox danışmaq lazım deyil

Sakit, təmkinli və diqqəti özünə çəkməyi sevməyən mütəxəssis də yüksək görünürlük əldə edə bilər. Bunun üçün çox danışmaq yox, düzgün kommunikasiya etmək lazımdır. Məsələn, görülən işlər barədə qısa hesabatlar hazırlamaq, nəticələri rəqəmlərlə təqdim etmək, komanda daxilində əldə olunan uğurları paylaşmaq, peşəkar mövzularda fikir bildirmək və ekspertlik sahəsində faydalı məzmun yaratmaq kifayət edə bilər.
Əsas məsələ “Mən buradayam” demək deyil. Əsas məsələ “Mən hansı dəyəri yaradıram?” sualına cavab verməkdir.

İdarə olunan görünürlük nədir?

Peşəkar görünürlük təsadüfə buraxılmamalıdır. Bunun üçün insan özünü idarə olunan şəkildə təqdim etməlidir. Bu proses bir neçə sadə istiqamətdən ibarət ola bilər:
Birinci - ekspertlik sahənizi müəyyənləşdirin.
Sizi hansı mövzuda mütəxəssis kimi tanımalıdırlar? Bir neçə istiqamətdə ümumi görünməkdənsə, müəyyən bir sahədə konkret ekspert kimi tanınmaq daha effektivdir.
İkinci — nəticələrinizi görünən edin.
Gördüyünüz işləri yalnız proses kimi deyil, nəticə kimi təqdim edin. Nə dəyişdi? Hansı problem həll olundu? Hansı fayda əldə edildi?
Üçüncü — biliklərinizi paylaşın.
Peşəkar məqalələr, qısa analitik yazılar, müsahibələr, təqdimatlar və sosial media paylaşımları ekspertliyinizi nümayiş etdirməyin təbii yollarıdır.
Dördüncü — əlaqələr qurun.
Görünürlük yalnız sosial media ilə bağlı deyil. Konfranslar, seminarlar, peşəkar tədbirlər və həmkarlarla əlaqələr də şəxsi peşəkar brendin formalaşmasına təsir edir.
Beşinci — uğurlarınızı komandanın uğuru ilə əlaqələndirin.
Peşəkar görünürlük “hər şeyi mən etdim” yanaşması deyil. Əksinə, həm öz töhfənizi, həm də komandanın rolunu düzgün göstərmək güclü liderlik göstəricisidir.

Şəxsi brend nə üçün lazımdır?

Həkim, PR mütəxəssis və digər peşə sahibləri üçün də şəxsi brend onların peşəkar reputasiyasının bir hissəsidir. Şəxsi brend insanın özü haqqında yaratdığı süni imic deyil. O, insanların həmin mütəxəssis haqqında zaman ərzində formalaşdırdığı təsəvvürdür. İnsanların zehnində belə bir assosiasiya yaranmalıdır: “Bu mövzuda mütəxəssis axtarıramsa, onun fikrinə müraciət edə bilərəm”.
Məhz bu etimad peşəkar görünürlüyün ən yüksək səviyyəsidir.

Görünürlük və təvazökarlıq bir-birinə zidd deyil

Bəzən insanlar görünür olmaqdan çəkinirlər, çünki bunu təvazökarlığa zidd hesab edirlər. Əslində isə peşəkar görünürlük özünü tərifləmək deyil. Əgər müəyyən sahədə bilik və təcrübəniz varsa, onu bölüşmək özünüreklam deyil. Əgər əldə etdiyiniz nəticə təşkilata və insanlara fayda veribsə, onun haqqında məlumat vermək həmin dəyərin görünən olmasını təmin etməkdir.
Təvazökarlıq öz uğurlarını gizlətmək demək deyil. Təvazökarlıq uğuru düzgün kontekstdə təqdim etməkdir.
“Mən sadəcə işimi görürəm” yanaşmasını necə dəyişmək olar?
Bu ifadəni tamamilə dəyişmək lazım deyil. Əksinə, ona bir cümlə əlavə etmək kifayətdir: “Mən işimi görürəm və yaratdığım dəyəri düzgün şəkildə göstərirəm”.
Bu yanaşma insanın peşəkar kimliyini dəyişmir. Siz yenə də öz işinizə fokuslana bilərsiniz. Sadəcə nəticələrinizin görünməsinə imkan verirsiniz.
Həftəlik və ya aylıq fəaliyyətlərinizi qısa şəkildə qeyd etmək, əldə olunan nəticələri toplamaq, iştirak etdiyiniz layihələri sənədləşdirmək, peşəkar fikirlərinizi paylaşmaq və həmkarlarla təcrübə mübadiləsi aparmaq bunun üçün kifayət qədər effektiv üsullardır. Müasir əmək dünyasında yalnız yaxşı mütəxəssis olmaq kifayət etmir. Yaxşı mütəxəssis olduğunuzun görünməsi də vacibdir. Lakin görünürlük səs-küy yaratmaq, hər yerdə özünü göstərmək və daim özündən danışmaq demək deyil. Əsl peşəkar görünürlük - nəticəni, ekspertliyi və yaratdığınız dəyəri düzgün auditoriyaya düzgün formada çatdırmaqdır.
“Mən sadəcə işimi görürəm” ifadəsi peşəkarlığın göstəricisi ola bilər. Amma müasir dünyada bunun davamı da olmalıdır: “Mən gördüyüm işin dəyərini bilirəm və bu dəyərin görünməsinə imkan verirəm”.
Çünki bəzən karyerada növbəti addımı müəyyən edən təkcə nə qədər yaxşı işlədiyiniz deyil, yaratdığınız dəyərin nə qədər düzgün göründüyüdür.