Bakı, 13 avqust, AZƏRTAC
Ticarət maneələrinin artmasına baxmayaraq, qlobal təmiz enerji texnologiyaları bazarı 2025-ci ildə rekord göstəricini - 1,1 trilyon dolları ötüb.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (IEA) hesabatında deyilir.
Bildirilir ki, Günəş panelləri, külək turbinləri, batareyalar, elektrik nəqliyyat vasitələri, istilik nasosları və elektrolizatorlardan ibarət bazar son 10 ildə illik orta hesabla təxminən 20 faiz artıb. Bu bazar artımı da təmiz enerji texnologiyalarında qiymətlərin düşməsi ilə paralel olaraq irəliləyib. 2023-2025-ci illər arasında Günəş paneli modullarının qiymətləri təxminən 50 faiz, batareya paketlərinin qiymətləri isə 30 faiz azalıb. Xərclərin azalması bu texnologiyaların rəqabət qabiliyyətini artırıb, idxal olunan qazıntı yanacaqları ilə bağlı enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlar da tələbi dəstəkləyib.
Təmiz enerji texnologiyalarının istehsalına qoyulan investisiyalar 2023-cü ildə 220 milyard dollara çatıb, 2024-cü ildə azalıb və 2025-ci ildə 200 milyard dollardan aşağı düşüb. Çin 2020-ci ildən bəri bu texnologiyaların istehsalına qoyulan qlobal investisiyaların təxminən 70 faizini təşkil edərək liderliyini qoruyub saxlayıb. Avropa İttifaqında (Aİ) təmiz enerji istehsalına qoyulan investisiyalar 2023-2024-cü illər arasında təxminən iki dəfə, Koreya Respublikasında 25 faiz, Hindistanda isə 65 faizdən çox artıb. İstehsal gücünün artımının mövcud tələbatı aşması investisiyaların azalmasına təsir edib.
Agentliyin məlumatına görə, 2024-cü ildə Günəş panelləri istehsal gücü qlobal tələbatın ikiqatından, batareya elementləri istehsal gücü isə bu səviyyədən üç dəfədən çox olub. Təmiz enerji texnologiyaları sektorunda gömrük rüsumları, məhsulların istehsal xərclərindən aşağı satılması səbəbindən tətbiq olunan antidempinq tədbirləri və digər ticarət məhdudiyyətləri də artıb. 2024-cü ildə Günəş enerjisi təchizatı zəncirində qlobal çəkili orta gömrük rüsumu və tarif dərəcəsi əvvəlki ilə nisbətən 9 dəfə artaraq təxminən 36 faizə çatıb. Lakin, təmiz enerji texnologiyaları üzrə beynəlxalq ticarətin ümumi dəyəri 2025-ci ilin ikinci rübündə rekord səviyyəyə çatıb. Çinin təmiz enerji texnologiyaları ixracatı da 2025-ci ildə əvvəlki ilə nisbətən 11 faiz artaraq 160 milyard dolları keçib. Çinin elektrikli nəqliyyat vasitələri, batareya elementləri və istilik nasosları istehsalında növbəti 10 ildə artımın 40-50 faizinin ixrac bazarlarına yönəldilməsi gözlənilir.
IEA-nın proqnozlarına görə, mövcud siyasətlər davam etdirilərsə, təmiz enerji texnologiyaları bazarının 2035-ci ildə təxminən 1,9 trilyon dollara çatacağı gözlənilir. Lakin, hökumətin siyasət hədəfləri nəzərə alınarsa, bazarın 2035-ci ildə 2,6 trilyon dolları keçəcəyi təxmin edilir. Hər iki ssenaridə 2030-cu illərin ortalarına qədər elektrikli nəqliyyat vasitələrinin ümumi bazar dəyərinin təxminən dörddəüçünü təşkil edəcəyi gözlənilir. Aİ-də ümumi enerji istehlakında qalıq yanacaq idxalının payının 2024-cü ildəki 55 faizdən 2035-ci ildə 40 faizə düşəcəyi gözlənilir.