Bakı, 7 avqust, AZƏRTAC

Tədqiqatçılar Çində 12 düyü plantasiyasında aparılan yeni təcrübələr də daxil olmaqla, qlobal miqyasda 214 tarla istiləşmə təcrübəsindən əldə edilən məlumatları təhlil ediblər. Onlar müəyyən ediblər ki, çəltiyin inkişaf etdiyi reproduktiv mərhələdə 30 dərəcə Selsidən yuxarı temperaturlara məruz qalma istiləşmə ilə əlaqəli məhsul itkisinin əsas səbəbidir.
AZƏRTAC “Science Advance” nəşrinə istinadla xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələrinə görə, reproduktiv mərhələdə 30 dərəcə Selsidən yuxarı temperatur hər gün düyü məhsuldarlığını 1,8 faizə qədər azaldır. Müqayisə üçün qeyd olunub ki, geniş istifadə edilən qlobal məhsul modelləri əlavə gün üçün itkiləri cəmi 1,3 faizə qədər qiymətləndirir ki, bu da onların istiliyin təsirini əhəmiyyətli dərəcədə az qiymətləndirdiyini göstərir.
Tədqiqatçılar, həmçinin aşkar ediblər ki, tarla təcrübələrində müşahidə olunan məhsul itkilərinin 70 faizindən çoxu orta mövsümi temperaturların artması ilə deyil, yüksək temperaturlara məruz qalma ilə əlaqədardır. Çəltiyin erkən böyümə mərhələlərində məruz qaldığı istilik isə məhsuldarlığa daha az təsir göstərir.
Tarla təcrübələrindən əldə edilən dəlillərdən istifadə edərək qlobal məhsul modellərini tənzimləyən tədqiqat qrupu qlobal orta temperaturun 1 dərəcə Selsi artmasının düyü məhsuldarlığını təxminən 8,1 faiz azaldacağını təxmin edir. Bu, orijinal modellər tərəfindən proqnozlaşdırılan 3,8 faizlik azalmadan iki dəfə çoxdur.
Bununla belə, çəltik becərilməsi üzrə ən bədbin proqnoz düyünün əsas qida məhsulu olduğu və bitkilərin yüksək temperatur təsirinə daha çox məruz qalacağı gözlənilən Cənubi və Cənub-Şərqi Asiya ilə bağlı verilib. Pakistan, Hindistan, Banqladeş, Tailand, Filippin və Myanma kimi ölkələrdə məhsul itkiləri proqnozlaşdırılan həddən də çox artıb. Çin və Yaponiyada isə bu artım cüzidir. Ekspertlər məhsuldarlığın azalmasının qlobal bazarda düyünün qiymətlərinə mənfi təsir edəcəyini bildirirlər.