Bakı, 17 iyun, AZƏRTAC

Şuşada keçirilən “Qlobal təhlükəsizliyə regional töhfə: Cənubi Qafqazda sülh quruculuğu” beynəlxalq konfransına ünvanlanan müraciət yalnız cari diplomatik gündəliyin şərhi deyil, eyni zamanda, postmünaqişə dövrünün siyasi fəlsəfəsini formalaşdıran strateji sənəd xarakteri daşıyır. Burada səsləndirilən tezislər Cənubi Qafqazın gələcək konturlarını müəyyən edən konseptual baxış sistemi kimi çıxış edir və regionun siyasi dinamizminə sistemli yanaşmanın nümayişidir.
Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında politoloq Tural İsmayılov söyləyib.
O bildirib ki, Prezident İlham Əliyevin konfrans iştirakçılarına müraciətində qeyd etdiyi regional sülh məsələsi təsadüfi və ya situativ proses kimi deyil, ardıcıl, məqsədyönlü və strateji idarəetmə xəttinin məntiqi nəticəsi kimi təqdim olunur. Vaşinqtonda əldə edilmiş razılaşmalar və sülh müqaviləsinin paraflanması bölgədə uzun illər davam edən qeyri-müəyyənliyin hüquqi-siyasi çərçivəyə salınması baxımından həlledici mərhələ kimi qiymətləndirilə bilər. Bu yanaşma Cənubi Qafqazı “donmuş münaqişələr” məkanından çıxararaq dayanıqlı sülh arxitekturasına keçid edən geosiyasi məkan kimi yenidən kodlaşdırır.
“Logistika və nəqliyyat dəhlizləri ilə bağlı vurğular isə müraciətin iqtisadi-strateji qatını təşkil edir. Zəngəzur dəhlizi və Orta Dəhliz konsepti burada infrastruktur layihəsi kimi deyil, Avrasiya məkanında güc və təsir balansını yenidən formalaşdıran geoiqtisadi arteriya kimi təqdim olunur. Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun genişlənməsi region dövlətlərini qarşılıqlı iqtisadi inkişaf zəncirinə daxil etməklə yanaşı, təhlükəsizlik və sabitlik üçün yeni struktur təminatı yaradır. Bu, klassik tranzit iqtisadiyyatından daha çox inteqrasiya olunmuş təhlükəsizlik-iqtisadiyyat modelinə keçidin göstəricisidir”, - deyə T.İsmayılov vuğulayıb.
Politoloq əlavə edib ki, müraciətin üçüncü mühüm istiqaməti Türk dünyasının geosiyasi mərkəzləşməsi ilə bağlıdır. Burada artıq mədəni yaxınlıq və tarixi bağlar fonunda formalaşan əməkdaşlıq deyil, institusional dayaqlara söykənən strateji ittifaq məntiqi ön plana çıxır. Türk dövlətləri arasında koordinasiyanın dərinləşməsi beynəlxalq münasibətlər sistemində yeni gücün formalaşdığını göstərir və bu proses qlobal çoxqütblülük tendensiyasının təbii nəticəsi kimi çıxış edir. Türk dünyası bu kontekstdə periferik aktor deyil, regional və qlobal gündəliyə təsir edən struktur güc elementinə çevrilməkdədir.
“Müraciət Cənubi Qafqazın gələcək inkişaf trayektoriyasını real iqtisadi, nəqliyyat və təhlükəsizlik mexanizmləri üzərindən qurmağa yönəlmiş strateji yol xəritəsi kimi oxunur. Burada təqdim olunan baxış regionu qeyri-sabitlik zonasından çıxarıb əməkdaşlıq və qarşılıqlı asılılıq əsasında formalaşan yeni geosiyasi məkana çevirmə iddiasını ifadə edir və bu iddia artıq deklarativ deyil, praktik reallıqlarla dəstəklənən mərhələyə daxil olur. Azərbaycan qlobal siyasi mənzərənin kilid nöqtəsi olaraq proseslərin aparıcı qüvvəsidir”, - deyə Tural İsmayılov bildirib.