Bakı, 3 noyabr, AZƏRTAC

Avropanın aparıcı dövlətləri olan Fransa və Almaniyada baş verən sosial etirazlar iqtisadi siyasətin nəticələri, yaşayış xərcləri, sosial ədalət və dövlət institutlarına ictimai etimad məsələlərini yenidən gündəmə gətirir. Bu prosesləri yalnız ayrı-ayrı hökumətlərin fəaliyyətinə etiraz kimi deyil, müasir Avropa dövlətlərinin qarşılaşdığı iqtisadi və institusional çağırışlar kontekstində qiymətləndirmək lazımdır.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında iqtisad elmləri doktoru, professor Zahid Məmmədov bildirib.

Professorun sözlərinə görə, Emmanuel Makronun daxili siyasətinə qarşı səsləndirilən tənqidlər cəmiyyətdə sosial-iqtisadi problemlər və siyasi qərarların qəbulu mexanizmləri ilə bağlı narazılıqların mövcudluğunu göstərir. Bununla belə, müxalifətin hakimiyyəti “Makron diktaturası” və ya “Makron rejimi” kimi xarakterizə etməsi siyasi qiymətləndirmədir və ölkədəki idarəetmə sisteminin hüquqi mahiyyətini müəyyənləşdirmək üçün özlüyündə kifayət qədər əsas sayıla bilməz.

Z.Məmmədov qeyd edib ki, demokratik idarəetmənin dayanıqlılığı yalnız seçkilərin keçirilməsi ilə deyil, vətəndaşların hüquq və azadlıqlarının qorunması, hakimiyyətin hesabatlılığı, ictimai dialoqun təmin edilməsi və sosial problemlərə effektiv cavab verilməsi ilə ölçülür. Bu baxımdan, Fransada baş verən hadisələrin nəticələri hökumətin narazılıqları nə dərəcədə konstruktiv dialoqa və real islahatlara çevirə bilməsindən asılı olacaq.
Almaniya və Fransadakı vəziyyətə toxunan professor vurğulayıb ki, enerji qiymətləri, inflyasiyanın əhalinin alıcılıq qabiliyyətinə təsiri, iqtisadi artımın zəifliyi, mənzil əlçatanlığı və sosial bərabərsizlik kimi amillər Avropa hökumətləri qarşısında ciddi vəzifələr qoyur. Miqrasiya və sosial inteqrasiya məsələləri də bəzi ölkələrdə ictimai müzakirələrin əsas istiqamətlərindən biridir. Bununla belə, etirazların səbəblərini yalnız bir amillə izah etmək düzgün deyil. Hər bir ölkənin iqtisadi göstəriciləri, sosial strukturu və siyasi şəraiti ayrıca təhlil edilməlidir.

Professorun fikrincə, Almaniyada sənayenin rəqabət qabiliyyətinin qorunması və iqtisadi artımın sürətləndirilməsi, Fransada isə sosial narazılıqların azaldılması və ictimai etimadın gücləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu problemlər hökumətlərin iqtisadi və sosial siyasətinin səmərəliliyinə yenidən baxılmasını zəruri edir.
“Avropa ölkələrində müşahidə olunan kütləvi etirazlar mövcud idarəetmə sistemləri qarşısında ciddi sosial-iqtisadi və siyasi çağırışların olduğunu göstərir. Bu proseslər əhalinin yaşayış səviyyəsi, sosial ədalət, dövlət siyasətinin effektivliyi və hakimiyyətlə cəmiyyət arasında qarşılıqlı etimad məsələlərində müəyyən problemlərin mövcudluğunu üzə çıxarır. Hesab edirəm ki, bu çağırışlar Avropa hökumətlərindən daha çevik, sosialyönümlü və cəmiyyətin gözləntilərini nəzərə alan siyasət yürütməyi tələb edir. Əsas məsələ mövcud problemləri vaxtında müəyyənləşdirmək, onların həlli üçün konkret tədbirlər görmək və ictimai etimadı möhkəmləndirməkdir”, – deyə o bildirib.

Z.Məmmədov hesab edir ki, Avropa hökumətləri üçün əsas prioritetlər iqtisadi rəqabət qabiliyyətinin artırılması, əhalinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, enerji və mənzil əlçatanlığının yaxşılaşdırılması, gənclərin təhsil və məşğulluq imkanlarının genişləndirilməsi olmalıdır. Eyni zamanda, şəffaf idarəetmə, vətəndaşlarla davamlı dialoq və qərarların qəbulunda ictimai maraqların nəzərə alınması dövlət institutlarına etimadın bərpasında mühüm rol oynaya bilər.
Professor vurğulayıb ki, Fransada və Almaniyada müşahidə olunan proseslər Avropada sosial-iqtisadi və siyasi idarəetmə sahəsində ciddi çağırışların mövcudluğunu göstərir. Lakin bu hadisələri bütün Avropa üçün təsdiqlənmiş sistem böhranı kimi xarakterizə etmək üçün daha geniş statistik və siyasi təhlilə ehtiyac var.

“Nəticə etibarilə, müasir dövlətlərin dayanıqlılığı problemlərin tamamilə aradan qaldırılması ilə deyil, həmin problemlərə çevik, ədalətli və nəticəyönümlü cavab vermək qabiliyyəti ilə müəyyən olunur. Avropa ölkələrinin qarşısında duran əsas vəzifə iqtisadi inkişafı sosial ədalətlə uzlaşdırmaq, ictimai etimadı qorumaq və demokratik institutların effektivliyini gücləndirməkdir”, - deyə o əlavə edib.

_{Müxbir: Pərvanə Qafarova}