Bakı, 15 oktyabr, AZƏRTAC

Bakıda keçirilən Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin (AQEM) 7-ci Zirvə Görüşündə Prezident İlham Əliyevin çıxışı təkcə Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin nəticələrinə siyasi qiymət verilməsi baxımından deyil, həm də müasir beynəlxalq münasibətlər sisteminin problemlərinin qabardılması nöqteyi-nəzərindən mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlətimizin başçısı çıxışında tarixi ədalətin bərpası, müharibə cinayətlərinə görə məsuliyyət, beynəlxalq təşkilatların fəaliyyəti, ikili standartlar və sülhün davamlılığının təmin edilməsi kimi bir-biri ilə sıx bağlı məsələlərə toxunub. Çıxışın əsas məğzi ondan ibarətdir ki, beynəlxalq hüquq yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, onun norma və prinsiplərinin real həyatda tətbiqi, pozuntulara görə məsuliyyətin təmin edilməsi ilə öz təsdiqini tapmalıdır.
Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Nurlan Həsənov deyib.

Ermənistanın keçmiş rəhbərliyinin məsuliyyəti və cəzasızlıq problemi
O bildirib ki, Prezident İlham Əliyevin çıxışında Ermənistanın əvvəlki rəhbərliyinin, o cümlədən ölkənin üç keçmiş prezidentinin və onların tərəfdarlarının məsuliyyəti məsələsi xüsusi yer tutur. Dövlətimizin başçısının bu mövqeyi Azərbaycanın onilliklər ərzində üzləşdiyi işğal, məcburi köçkünlük, mülki əhaliyə qarşı zorakılıq və digər ağır humanitar nəticələrlə bağlı tarixi yaddaşın qorunması zərurətindən irəli gəlir.
“Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazilərinin uzun müddət işğal altında qalması, yüz minlərlə insanın doğma yurdlarından didərgin düşməsi, şəhər və kəndlərin dağıdılması, itkin düşmüş şəxslərin taleyinin hələ də tam aydınlaşdırılmaması məsuliyyət məsələsini aktual saxlayır. Prezidentin vurğuladığı əsas məqamlardan biri budur ki, münaqişənin siyasi mərhələsinin başa çatması keçmişdə baş vermiş hadisələrin hüquqi və mənəvi qiymətləndirilməsini gündəmdən çıxarmamalıdır.
Burada söhbət yalnız keçmişə münasibətdən getmir. Məsuliyyətin təmin olunması gələcəkdə oxşar cinayətlərin təkrarlanmasının qarşısını almaq baxımından da vacibdir. Əgər ağır pozuntuların arxasında dayanan siyasi və hərbi qərarların müəllifləri cəzasız qalacaqlarına inanırlarsa, bu, yeni təcavüz və zorakılıq riskini artırır. Buna görə də tarixi ədalət anlayışı hüquqi məsuliyyət və gələcək nəsillərin təhlükəsizliyi ilə birbaşa əlaqəlidir.
Eyni zamanda, hər hansı şəxsin konkret cinayətə görə məsuliyyəti müvafiq sübutlar və qanuni məhkəmə prosedurları əsasında müəyyən edilməlidir. Bu yanaşma həm ədalət prinsipinin, həm də beynəlxalq hüququn aliliyinin ayrılmaz şərtidir”, - deyə deputat əlavə edib.

Ermənistanın 2018-ci ildən sonrakı siyasəti və siyasi varislik məsələsi
“Prezident İlham Əliyev Ermənistanın 2018-ci ildən sonrakı rəhbərliyinin də sələflərinin siyasətini davam etdirdiyini bildirərək münaqişənin səbəblərinin yalnız əvvəlki siyasi hakimiyyətlə əlaqələndirilməsinin düzgün olmadığını diqqətə çatdırıb.
Bu yanaşma mühüm siyasi məna daşıyır. Çünki dövlətlərarası münasibətlərdə keçmişdə yol verilmiş səhvlərin etirafı və onlardan imtina edilməsi davamlı sülhün qurulması üçün zəruri şərtlərdəndir. Əgər yeni siyasi rəhbərlik əvvəlki dövrün münaqişə yaradan ritorikasından və ərazi iddialarından tam şəkildə uzaqlaşmırsa, qarşılıqlı etimadın bərpası çətinləşir.
Prezidentin çıxışında Ermənistanın əvvəlki rəhbərliyi ilə hazırkı hakimiyyətinin siyasəti arasında davamlılığın vurğulanması məsuliyyətin yalnız tarixi hadisələrə deyil, həmin hadisələrin nəticələrini uzadan siyasi qərarlara da aid olduğu fikrini ön plana çıxarır.
Bununla belə, regionda əldə edilmiş irəliləyişlərin qorunması üçün keçmişin mübahisələrindən əlavə, gələcəyə yönəlmiş konkret addımlar da vacibdir. Dövlətlər arasında sülhün möhkəmlənməsi qarşılıqlı ərazi bütövlüyünə hörmət, sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi, kommunikasiya xətlərinin açılması və bir-birinə qarşı güc tətbiqindən imtina prinsiplərinə söykənməlidir", - deyə o vurğulayıb.

Avropa Şurası və Avropa Parlamenti: beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlar problemi
"Prezident İlham Əliyevin Avropa Şurası və Avropa Parlamentini beynəlxalq münasibətlərdə anaxronizm və atavizmin nümunələri kimi səciyyələndirməsi çıxışın ən kəskin siyasi mesajlarından biridir. Bu fikrin arxasında Azərbaycanın uzun illər ərzində beynəlxalq təşkilatların münaqişəyə münasibətində qeyri-bərabər yanaşma müşahidə etməsi ilə bağlı narazılığı dayanır.
Dövlətimizin başçısı BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi və Ermənistan qüvvələrinin işğal olunmuş ərazilərdən çıxarılmasını tələb edən dörd qətnamənin uzun müddət icrasız qalmasını xatırladıb. Eyni zamanda, münaqişənin həlli üçün yaradılmış ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyətinin nəticəsizliyinə diqqət çəkib. Bu faktlar Azərbaycanın mövqeyinə görə, beynəlxalq münasibətlərdə qəbul edilmiş qərarlarla onların həyata keçirilməsi arasında ciddi uçurumun yarandığını göstərir.
Prezidentin tənqidinin əsas istiqaməti beynəlxalq institutların mövcudluğuna deyil, onların fəaliyyətində ardıcıllıq və obyektivlik çatışmazlığına yönəlir. Beynəlxalq hüququn prinsipləri bütün dövlətlərə eyni qaydada tətbiq edilmədikdə, həmin institutların nüfuzu və münaqişələrin həllində vasitəçilik imkanları zəifləyir.
Bu kontekstdə ikili standartlar problemi yalnız Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri ilə məhdudlaşmır. Ərazi bütövlüyü, suverenlik və dövlətlərin daxili işlərinə qarışmamaq prinsipləri beynəlxalq münasibətlərin universal əsaslarıdır. Onların siyasi maraqlardan asılı olaraq seçici şəkildə tətbiqi beynəlxalq sistemdə etimad böhranını dərinləşdirir.
Prezidentin mövqeyindən çıxan əsas nəticə budur ki, beynəlxalq təşkilatların legitimliyi onların bəyanatlarının sərtliyi ilə deyil, qəbul etdikləri prinsipləri real şəraitdə nə dərəcədə ardıcıl müdafiə etmələri ilə ölçülür", - deyə N.Həsənov vurğulayıb.