Bakı, 19 aprel, AZƏRTAC

Müasir Türkiyənin paytaxtı Ankara uzun illərdir qonşusu İstanbulun kölgəsində qalır və görünür, bu, onu qane edir. Ankara sakinləri turizmin səs-küyündən uzaq, rahat bir həyata dəyər verirlər. Eyni zamanda, onlar çox gözəl başa düşürlər ki, gec-tez səyahətçilər Türkiyə paytaxtının unikal görməli yerlərini kəşf edəcəklər: şəhərin mərkəzindəki xarabalıqlar, müasir göydələnlərə bitişik qədim qalalar, zəngin kolleksiyaları olan muzeylər, mənzərəli parklar və yerli sakinlərin qonaqpərvərliyi.
Sürprizlərlə dolu şəhər
Ankara 1923-cü ildə Türkiyənin paytaxtı oldu. Elə görünə bilər ki, hökumət binaları və diplomatik nümayəndəlikləri olan, ölkənin inzibati mərkəzi turistlərə çox şey təklif edə bilmir, amma bu, belə deyil. Ankara ən azı eramızdan əvvəl VII əsrdən bəri tanınan, Kiçik Asiyanın ən qədim şəhərlərindən biridir. Burada keçmiş və müasirlik yan-yana yaşayır: müxtəlif dövrlərə aid abidələr, Osmanlı memarlığı, müasir ticarət mərkəzləri, əyləncə parkları və reytinqli kafe və restoranlar.

Ankara çoxsaylı universitet və tədqiqat mərkəzlərinə görə Türkiyənin tələbə paytaxtı kimi də tanınır. Sakinlərin orta yaşı 31-35 arasındadır və bu faktiki olaraq gənclər şəhəridir. Əlbəttə ki, bu, Atatürk şəhəridir. Məhz onun 13 oktyabr 1923-cü il tarixli fərmanı ilə Ankara Türkiyənin paytaxtı elan edilmişdir. Onun məqbərəsi – Anıtqəbir də burada yerləşir.
Türkiyəyə səyahətin mütləq İstanbul demək olmadığına qərar verərək, Ankaraya yola düşdük. Hava limanında bizi ilk xoş sürpriz gözləyirdi: Bakıdan uçuş cəmi 2 saat 10 dəqiqə çəkir. İki paytaxt arasında birbaşa uçuşlar mövcuddur. Türkiyənin ən böyük daşıyıcılarından biri - “Pegasus Airlines”ın xidmətindən istifadə etdik. Aviaşirkətin satış və marşrut planlaşdırması üzrə direktoru Emre Pekesenin sözlərinə görə, Azərbaycan “Pegasus” üçün əsas bazardır. Təkcə 2025-ci ildə bu marşrut üzrə sərnişin axını təxminən 50% artaraq təxminən 280 min sərnişinə çatıb ki, bu da istirahət və işgüzar səyahətlərin artan rolunu, eləcə də Türkiyə ilə Azərbaycan arasında regional əlaqələrin güclənməsini əks etdirir.

“Pegasus” hazırda iki ölkə arasında həftədə 20 uçuş həyata keçirir, Bakı və Gəncəni Ankara, İstanbul (“Sabiha Gökçen” Hava Limanı), İzmir və Antalya da daxil olmaqla, Türkiyənin bir neçə böyük şəhəri ilə birləşdirir. Bu hava limanlarından aviaşirkətin geniş marşrut şəbəkəsi üzrə həm ölkə daxilində, həm də xaricdə rahat bağlantılar əlçatandır. Ankara özü “Pegasus Airlines”ın əsas əməliyyat mərkəzlərindən biri olaraq qalır: “Esenboğa” Beynəlxalq Hava Limanına il ərzində müntəzəm uçuşlar həyata keçirilir.
Yeri gəlmişkən, hava limanı şəhər mərkəzindən xeyli uzaqda yerləşir və Kızılay əsas meydana çatmaq üçün ən populyar yol ekspress avtobuslardır. Onlar günün 24 saatını birbaşa terminalın qarşısından işləyir. Yol haqqı təxminən 200 lirədir (təxminən 5 dollar), səyahət isə təxminən 50 dəqiqə çəkir.

Ankara geniş prospektləri, hündürmərtəbəli binaları və sıx nəqliyyat hərəkəti olan müasir şəhərdir. O, Şərq paytaxtından daha çox tipik bir Avropa metropoluna bənzəyir. Burada metro var, amma əsas ictimai nəqliyyat marşrutları bütün şəhəri əhatə edən avtobuslardır. Gediş nağdsızdır: biletin qiyməti təxminən 35 lirədir. Başkent Kart alıb balansınızı artıra və ya birbaşa avtobusda bank kartı və ya smartfonla ödəniş edə bilərsiniz (bu halda qiymət təxminən 41 lirədir).
Sivilizasiyaların kəsişməsində
Türkiyə paytaxtına gələrkən, ilk növbədə, düzənliyin üzərində ucalan köhnə şəhər - Ankara qalasını və yaxınlıqdakı Anadolu Sivilizasiyaları Muzeyini ziyarət etmək məsləhətdir.
Müasir Ankaranın yerində yaşayış hələ eramızdan əvvəl II minillikdə Het imperiyası dövründə mövcud idi. Şəhərin təməli, həmçinin eramızdan əvvəl VII əsrdə hökmranlıq edən Frigiya kralı Midasla əlaqələndirilir. Bəzi tarixçilər şəhərin eramızdan əvvəl III əsrdə qalatiyalılar tərəfindən qurulduğunu hesab edirlər. Qədim dövrlərdə o, “lövbər” mənasını verən Ankira adlanırdı. Roma dövründə bu simvol hətta şəhərin gerbində və sikkələrində də istifadə olunurdu.

Ankara qalasının dəqiq tikilmə tarixi məlum deyil. O, artıq qalatiyalılar dövründə mövcud olmuş və Roma dövründə yenidən qurulmuşdur. Daxili divarlar VII əsrdə bizanslılar tərəfindən inşa edilmiş, səlcuqlular dövründə isə genişləndirilmişdir. Onun 20-dən çox qülləsi və iki böyük darvazası var. Bu gün qala evlər, emalatxanalar, kiçik mağazalar və kafeləri olan canlı bir məhəllədir, burada tarix müvəqqəti dayandırılmayıb, gündəlik həyatda davam edir.
Qalanın ətəyində dünyanın ən əhəmiyyətli arxeoloji muzeylərindən biri olan Anadolu Sivilizasiyaları Muzeyi yerləşir. Onun kolleksiyası tarixdən əvvəlki yaşayış yerlərindən Bizansa qədər Anadolu tarixinin 12 min ildən çox dövrünü əhatə edir. Eksponatların arasında Hitit günəş diskləri (təxminən eramızdan əvvəl 2500-cü il), Alaca Höyükdən bürünc bayraqlar, daş barelyeflər, mixi lövhələr və kral möhürləri daxildir. Muzeydə dünyanın ən əhəmiyyətli Hett sənət kolleksiyalarından biri saxlanılır. Həmçinin burada çox vaxt bəşər tarixində ilk məlum “şəhər planlarından” biri hesab edilən, Həsən dağının püskürməsini təsvir edən Çatalhöyükdən divar rəsmi də təqdim olunur. Təəccüblüdür, amma muzeydə hətta Frigiya hökmdarı Midasın kəllə sümüyü də nümayiş olunur. Digər mənbələrə görə, bu, onun atası, guya Makedoniyalı İsgəndər tərəfindən kəsilmiş Qordion Düyününün “müəllifi” olan əfsanəvi Kral Qordiosun kəllə sümüyüdür. Sərgi elə dizayn edilib ki, ziyarətçilər sözün əsl mənasında addımbaaddım sivilizasiyanın yolu ilə gedir. Təsadüfi deyil ki, muzey 1997-ci ildə “İlin Avropa Muzeyi” adlandırılıb.

Qalanın yuxarı divarlarından şəhərə mənzərə açılır, burada kirəmitli damları olan köhnə məhəllələr müasir binalarla birləşir. Bu, xüsusilə gün batanda möhtəşəm görünür. Uzaqda Roma hamamlarının xarabalıqlarını - təməl qalıqları, sütunlar və hipokaust istilik sistemi olan açıq havada arxeoloji parkı görmək olar. Kompleks III əsrdə İmperator Karakallanın hakimiyyəti dövründə inşa edilmiş və yanğın nəticəsində məhv edilənə qədər - VIII əsrə qədər istifadə edilmişdir.

Ankara qalasından daha hündür yalnız 1989-cu ildən bəri fəaliyyət göstərən Atakule Televiziya Qülləsinin müşahidə göyərtəsi yerləşir. Hündürlüyü 125 metr olan bu əlamətdar diqqətəlayiq yer nüfuzlu Çankaya rayonundadır. Ankaranın mənzərələrindən zövq almaq üçün onun müşahidə göyərtəsinə baş çəkə və ya eyni dərəcədə nəfəskəsici mənzərə təqdim edən eyni ərazidəki “Ankara HiltonSA” hotelində yerləşə bilərsiniz. Biz elə belə də etdik.
Metropolisin mərkəzində və təbiətin qoynunda
“Ankara HiltonSA” 1988-ci ildə Çankaya diplomatik məhəlləsində açılan paytaxtın ilk beşulduzlu hotelidir. Bina şəhərin çoxmərtəbəli görməli yerlərindən biridir. Yuxarı mərtəbədəki otaqlardan şəhərə gözəl mənzərə açılır, qonaqlar isə gün ərzində içkilər və qəlyanaltılar təqdim edən eksklüziv salondan istifadə edə bilərlər. Hoteldə üzgüçülük hovuzu, hamam, sauna və fitness zonası olan sağlamlıq mərkəzi mövcuddur. “Greenhouse” restoranı geniş çeşiddə türk və beynəlxalq mətbəx yeməkləri təklif edən səhər yeməkləri ilə məşhurdur. Hotel, həmçinin LED işıqlandırma və tullantıların təkrar emalı da daxil olmaqla ekoloji texnologiyaların tətbiqi ilə də tanınır.

Gölməçəsi və qu quşları olan Kuğulu Parkı, Karum Alış-veriş Mərkəzi, kafe və mağazaları olan qələbəlik Tunalı Hilmi Küçəsi, Saymenlər Parkı və Ankaranın ən böyük Kocatəpə məscidi piyada məsafədədir. Anıtqəbir də daxil olmaqla daha böyük görməli yerlərə maşınla 10-15 dəqiqəlik məsafədədir. Lakin bu, Anıtqəbirə piyada getməyimizə mane olmadı: səyahət sakit bir tempdə təxminən 40 dəqiqə çəkdi.
Anıtqəbir Türkiyənin müstəqillik uğrunda mübarizə aparan lideri və respublikanın ilk Prezidenti Mustafa Kamal Atatürkün məqbərəsidir. Məqbərənin tikintisindən əvvəl Rasattəpə təpəsində Frigiya kurqanları yerləşirdi. İşlər başladıqdan sonra orada arxeoloji qazıntılar aparıldı, tapıntılar isə Anadolu Sivilizasiyaları Muzeyinə bağışlandı.
Kompleks 1953-cü ildə açılıb. On simmetrik qülləsi olan geniş bir meydançaya çıxan 262 metr uzunluğunda prospekt ona aparır. Kompleksə Atatürk Muzeyi daxildir, burada onun şəxsi əşyaları, mükafatları, avtomobilləri və dövlət başçılarının hədiyyələri nümayiş olunur. Atatürkün cənazəsi məqbərənin birinci mərtəbəsindəki məzarda dəfn olunub. Kompleks dünyanın hər yerindən on minlərlə ağac və bitkinin olduğu Sülh Parkı ilə əhatə olunub. Burada ən təsirli tədbirlərdən biri hər iki saatdan bir keçirilən fəxri qarovul dəstəsinin dəyişməsidir.

Ankarada ziyarət edilməli digər diqqətəlayiq yerlər arasında bərpadan sonra açıq hava muzeyinə çevrilmiş və şəhərin ən qədim rayonlarından biri olan Hamamönü rayonu da var. Dar küçələr, XIX əsrə aid taxta Osmanlı evləri və sənətkar emalatxanaları köhnə Türkiyənin atmosferini canlandırır. Rahat kafelərdə isti qumda dəmlənmiş ənənəvi türk qəhvəsi və yerli mətbəx təamları təqdim olunur.

Şəhərdən cəmi 20 kilometr cənubda, Ankara sakinləri üçün məşhur istirahət məkanı olan mənzərəli Eymir Gölü yerləşir. O, meşələr və çöllərlə əhatə olunub, burada quşlar yaşayır, ətrafında isə gəzinti və idman üçün 10 kilometr uzunluğunda yol çəkilib.
Yaxınlıqda Gölbaşı rayonu kimi də tanınan Moğan Gölü yerləşir. Burada qayıqlar, gəzinti marşrutları, uşaq meydançaları, əyləncə parkları, idman sahələri və quş seyr etmək üçün yerlər mövcuddur.
Son söz əvəzi
Ankara ilk baxışdan təsir bağışlamağa çalışmır. O, özünü tədricən - detallarda, küçələrin ritmində, muzeylərinin sakitliyində və şahidi olduğu tarixin genişliyində göstərir. Bu, İstanbul və ya başqa bir metropolislə müqayisə tələb etməyən bir şəhərdir. O, sadəcə olaraq inamla, sakitlikdə və özünəməxsus şəkildə mövcuddur. Bəlkə də, məhz buna görə bir kəşf olan bir paytaxtı görmək üçün bura gəlməyə dəyər.

_{Müəllif – Emil Eyubov}